|
Opublikowane: 20.03.2005 | Zaktualizowane: 01.02.2008
Autor: Tadeusz M. Nycz
Odpowiedzialność materialna za mienie powierzone
W artykule omówiono podstawowe zagadnienia związane z odpowiedzialnością materialną za powierzone pracownikowi mienie z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się, w tym wspólną odpowiedzialność pracowników.
Wybrane Opinie Klientów
Polecam ten serwis, ponieważ oprócz fachowej i wyczerpującej odpowiedzi na moje pytania potrafią zrozumieć ludzkie nieszczęście. Na pewno przy kolejnych sprawach prawnych zwrócę sie do waszego serwisu.
Serdecznie dziękuje i pozdrawiam Krzysztof.
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek
Tak profesjonalnego portalu prawniczego nie spotkałam, mimo szuflowania w necie! Nie musicie się obawiać o dużą konkurencję bo wiarygodność Wasza pozwala w razie potrzeby tylko TUTAJ kliknąć! Sposób informowania klienta poprzez maile, to przykład jak serio podchodzicie do załatwienia sprawy, zaangażowanie się paru prawników do jednej kwestii problemu to również zasługuje na "piec z plusem". Jesteście WIELCY! nikt Wam do tej pory dorównać nie jest w stanie! Pozdrowienia dla całej ekipy tego portalu.
Iwona
Cóż ja mogę napisać. Jedynie chwalić w niebiosa, wszystkich Prawników którzy na łamach tego portalu, pomagają, za dość niską cenę, zwykłym „Kowalskim” w ich problemach Zwłaszcza wielkie dzięki dla Pani Elizy - PROFESJONALISTKA W PEŁENEJ KRASIE!!!
Stały klient Tomasz.
Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Chodziło o jedną sprawę - zadałem w sumie 5 pytań. Myślałem że odpowiedź to będzie kilka zdań tymczasem dostałem kilka stron naprawdę fachowej porady - każdy problem został dokładnie opisany. Teraz praktycznie nie muszą wynajmować prawnika - dostałem gotowe rozwiązanie. Mało tego prócz porady dosłałem kilkadziesiąt innych źródeł (książki internet) których znalezienie i zweryfikowanie zajęło by mi pewnie bardzo dużo czasu. A co do ceny to muszę bez wahania przyznać że usługa była za pól darmo w porównaniu do ilości wiedzy jaką dostałem.
Krzysztof
Serdecznie dziękuję za szybką i wyczerpującą opinię. Szczerze mówiąc, korzystałam z porad kilku prawników. Zdecydowanie jesteście najbardziej solidni, widać w opinii, że przygotowana jest dla konkretnej sprawy, a przygotowujący ją prawnik wnikliwie przeanalizował konkretną sytuację, a nie tylko cytował fragmenty prawa autorskiego. Pozdrawiam i dziękuję.
Anna
Super profesjonalna porada!!!! Polecam wszystkim fachowców którzy na łamach tego portalu pomagają zwykłym „Kowalskim” w sprawach dla Nich trudnych i niezrozumiałych. Starannie z wielką dokładnością opisany problem został wytłumaczony i zaproponowany tok załatwienia problemu za co, z całego serca DZIĘKUJE!!!!
Tomasz
Chciałbym podziękować za wyczerpujące informacje. Zakres, sposób i terminowość udzielonych informacji nie pozwalają wystawić innej opinii, jak tylko bardzo, bardzo pozytywną. Zdaję sobie sprawę, że inne możliwości są w trakcie rozmowy na żywo, a inne w kontakcie medialnym. Dziękuję, pozdrawiam i życzę dalszej owocnej i na równie wysokim poziomie działalności (wolałbym jednak za często nie mieć okazji wystawiania Państwu opinii i korzystać z Państwa usług w podobnych tematach, co nie zmienia faktu, że jeśli będę musiał, na pewno skorzystam z nich bez namysłu).
Jeszcze raz pozdrawiam, Kazimierz
Chciałam bardzo podziękować panu Karolowi Jokielowi za wyczerpującą poradę w mojej sprawie. To naprawdę godny polecenia portal. Odpowiedzi są szybkie, tanie i naprawdę proste w odbiorze. Każdy zrozumie polskie prawo, jeśli zwróci się do tego portalu o pomoc :)
Izabela
Odpowiedź niemal błyskawiczna, pełna i wyczerpująca, a jednocześnie napisana prostym i zrozumiałym dla laika językiem. Wielkim plusem jest możliwość bezpłatnego zadawania dodatkowych pytań. Na pewno będę wszystkim polecała ten portal. Dziękuję i pozdrawiam.
Zofia
Porada bardzo rzetelna i wyczerpująca temat. Miałem pewne wątpliwości co do takiej formy. Po otrzymaniu i po przeanalizowaniu odpowiedzi (i to wszystko „czarne na białym” z podstawą prawną) stwierdziłem, że należy częściej korzystać z Waszych usług.
Jacek
Jestem bardzo zadowolona ze współpracy z Waszą firmą, poradę otrzymałam szybko i kompetentnie, dostałam także odpowiedzi na wszystkie dodatkowe pytania. Wasza porada w istotny sposób pomogła mi podjąć ważną życiową decyzję.
Magda
Podziękowanie dla Pana Dariusza Kostyry. Szanowny Panie Mecenasie, pomimo swego kalectwa i znikomej wiedzy prawniczej udało mi się pojąć sedno sprawy. Jest Pan uzdolnionym dydaktykiem o wielkiej wiedzy praktycznej – potrafi Pan na odległość przekazać w prosty sposób to, co ważne. Strona dodana do ulubionych. Eporady24.pl to jest to :-)) Wielkie podziękowania dla wszystkich pracowników.
Wszystkiego dobrego w nowym roku życzy Mietek
Bardzo profesjonalna obsługa i naprawdę fachowe doradztwo. Odpowiedź mi wiele wyjaśniła i dalej będę korzystać z tych usług, bo sprawa, o którą pytałam, nie była prosta, więc wolę, by prowadził tą sprawę specjalista, więc sukces murowany.
Pozdrawiam, Krzysztofa
Jestem wdzięczna za uzyskane informacje. Przede wszystkim odpowiedzi pojawiają się bardzo szybko i nawet w sobotę i w niedzielę informacje przesyłane, co mnie bardzo, bardzo cieszy. Skorzystałem z usług portalu i tego nie żałuję, informacje są przejrzyste. Jestem mądrzejsza, douczona, tylko żeby moja sprawa została pozytywnie rozpatrzona – byłabym happy. Zaryzykowałam i dobrze, że skorzystałam z tego portalu, polecam!!!
Irena
Podziękowanie dla Pana Dariusza Kostyry. Szanowny Panie Dariuszu, chcę podziękować za cierpliwość – pomimo znikomej wiedzy prawniczej udało mi się pojąć sedno sprawy. Jest Pan nadzwyczajnym człowiekiem <<SIŁA SPOKOJU>>. Potrafi Pan na odległość przekazać w prosty sposób to, co ważne. EPORADY24.PL – TO JEST TO. Na pewno skorzystam z Pańskich porad w dalszym postępowaniu. WIELKIE SŁOWA UZNANIA DLA CAŁEGO ZESPOŁU – LUDZI, KTÓRZY ZWIĄZANI SĄ Z PORTALEM EPORADY24.PL.
PS Panie Mirku, tak dalej.
Mietek
Nie będę ukrywał, że taka forma porad prawnych zawsze na początku budzi pewne wątpliwości. Jednak po otrzymaniu odpowiedzi na moje pytania mogę stanowczo stwierdzić, że ta forma daje większe korzyści dla klienta, gdyż po otrzymaniu pytania prawnik ma czas, aby w sposób rzetelny przygotować się do odpowiedzi, a nie zdawkowo odpowiedzieć na pytanie. Przede wszystkim dziękuję Pani Irenie, która była ze mną, a nie przeciwko mnie. Pozdrawiam i do „następnego problemu”.
Radosław
Korzystam drugi raz z usług i ponownie jestem zadowolony. Cena naprawdę niska (sądzę, że gdybym poszedł do prawnika, to zapłaciłbym co najmniej 5 razy więcej). Odpowiedź szczegółowa i rzetelna. Chciałem jeszcze zaznaczyć, że pytanie zadałem w weekend (w sobotę), a w niedzielę otrzymałem odpowiedź.
Krzysztof
Odpowiedź na moje pytanie była wyczerpująca i jasna. Udzielenie odpowiedzi nastąpiło bardzo szybko. Zaufano mi. Przed otrzymaniem potwierdzenia wpłaty należności na Państwa konto udzielono mi (w ramach kredytu zaufania) odpowiedzi. Już rozreklamowałam Państwa firmę wśród moich znajomych. Jeszcze raz bardzo dziękuję za szybką i bardzo fachową, uprzejmą obsługę.
Z pozdrowieniami, Jolanta
Dziękuję za szybką i rzetelną pomoc. Do porad prawnych udzielanych internetowo podchodziłam raczej ostrożnie. Jednak po kilku wizytach w kancelariach prawnych, w których prawnik rezerwuje sobie czas ok. 15 min na klienta, a ponadto udziela odpowiedzi z głowy, bez żadnego wcześniejszego przygotowania, mówiąc: „prawdopodobnie”, z żalem stwierdziłam, że straciłam tylko czas i pieniądze. W związku z tym po przestudiowaniu kilku porad w interesującym mnie temacie postanowiłam spróbować skorzystać z serwisu ePorady24.pl. Opisałam jak najdokładniej zaistniałą sytuację i w ciągu 2 dni otrzymałam wyczerpującą i jasną odpowiedź. Byłam bardzo mile zaskoczona. Tutaj prawnik ma czas, aby przetrawić problem, zajrzeć gdzie trzeba, aby pomóc w rozwiązaniu sytuacji, i to jest WIELKI PLUS tego portalu. Polecam wszystkim taka formę!
Małgosia
Na początku miałam pewne obawy do porad udzielanych przez internet. Nie słyszałam nigdy o czymś takim, przypadkowo się natknęłam, szukając czegoś. Zaryzykowałam, nie żałuję, a nawet polecam wszystkim. Podoba mi się możliwość zadawania kolejnych pytań, bo nie wszystko od razu przyjdzie do głowy (u radcy lub adwokata trzeba kolejny raz zapłacić za poradę dotyczącą tej samej sprawy). Tu odpowiedzi na nurtujące mnie pytania dostałam nawet po 5 miesiącach w ramach tej samej opłaty. Z czystym sumieniem polecam jeszcze niezdecydowanym. Ja na pewno będę jeszcze korzystać, jeśli tylko zajdzie taka potrzeba.
Jola
Dziękuję za bardzo profesjonalną poradę i okazaną cierpliwość. Odpowiedź nadeszła bardzo szybko, a wszelkie niezrozumiałe dla mnie informacje szybko zostały wyjaśnione przy pomocy opcji pytań dodatkowych. Pan Łukasz jest osobą szalenie kompetentną i z pełną odpowiedzialnością mogę polecić jego, jak i sam portal eporady24 innym osobom z rozterkami prawnymi. Gdy zgłosiłam się do prawniczki wcześniej, była zniecierpliwiona moimi „głupimi” pytaniami, a połowy z jej wywodów nie zdołałam zapamiętać. Tutaj mam wszystko na piśmie i mogę powracać do wiadomości, gdy zapomnę, „jak to szło”. Polecam serdecznie – zawsze jest to kontroopinia i do tego poparta przepisami i paragrafami, które przydają się później w sądzie. Polecam i pozdrawiam cały zespół eporady24.
Jolanta
Pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności, narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu (art. 124 K.p.).
Pracownik może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.
Pracownik, któremu powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, odpowiada za uszkodzenie tego mienia według zasad rozdziału I działu piątego Kodeksu pracy, jeżeli wykaże, że taką szkodę wyrządził nieumyślnie (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1976 r. V PZP 6/76, OSNCP z 1977 r., Nr 5-6, poz.84).
W świetle Kodeksu pracy, także pracownicy, którym powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca przyczynił się do jej powstania lub zwiększenia (zob. orzeczenie SN z dnia 23 stycznia 1975 r. II PR 201/74, OSPiKA z 1975, r. Nr 7-8, poz. 180).
Brak warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia, będący wynikiem trudności organizacyjnych, należy włączyć do dziedziny ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, którego to ryzyka pracownik nie ponosi (zob. wyrok SN z dnia 14 marca 1975 r. II PR 187/74, OSNCP z 1975 r., Nr 12, poz. 177).
Problem prawidłowego zabezpieczenia mienia powierzonego pracownikowi do wyliczenia się odgrywa w obecnych realiach zatrudnieniowych bardzo istotna rolę. Zdarzają się bowiem częste przypadki, powierzania mienia, najczęściej w handlu, bez określenia wspólnej odpowiedzialności za powierzone mienie, inwentaryzacji środków przekazanych, jak również bez właściwego zabezpieczenia mienia.
W szczególności rozwój drobnego handlu sprawił, że pojęcie magazynu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu utraciło dotychczasowe znaczenie. Obecnie towar przechowywany jest najczęściej w miejscach nie zabezpieczonych, do których niekiedy mają dostęp osoby postronne.
Często też zdarzają się przypadki wykorzystywania odpowiedzialności materialnej w celu pozbycia się niewygodnego pracownika, w sytuacji gdy towar nie był właściwie zabezpieczony i doszło do ubytków a nadto pracodawca dowolnie nim dysponował nie dopełniając formalnych wymagań typowo magazynowych.
Pracownicy odpowiedzialni materialnie, z uwagi na trudną sytuację zatrudnieniową często tolerują taki stan, godząc się na ryzyko odpowiedzialności za tak źle zabezpieczane mienie.
Istotne więc w tym zakresie będą niżej przytoczone rozstrzygnięcia SN, chroniące w jakimś stopniu niedogodną pozycję pracownika, któremu towar powierzono.
- Podporządkowanie pracownika kierownictwu nieuczciwego lub nierzetelnego przełożonego może być kwalifikowane, w rozumieniu art. 124 § 3 K.p., jako nie zapewnienie przez pracodawcę warunków umożliwiających należyte zabezpieczenie mienia powierzonego z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się (por. wyrok SN z 17.12.2001 r. I PKN 748/00, OSNAP wkł. 2002/7/7).
- Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym (art. 124 § 3 K.p.), jeżeli udowodni, bądź wykaże z wysokim prawdopodobieństwem, że szkoda powstała na skutek zdarzeń od niego niezależnych (wyrok SN z 7.03.2001 r. I PKN 288/00, OSNAP 2002/23/570).
- Odpowiednie zastosowanie art. 117 § 2 K.p. do odpowiedzialności materialnej za szkodę w mieniu powierzonym pracownikowi z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się (art. 124 K.p.) nie zmienia charakteru tej odpowiedzialności i jej podstawy prawnej. Za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się, powstałą wskutek kradzieży przez nieznanych sprawców, pracownik ponosi odpowiedzialność tylko w takim zakresie, w jakim można mu zarzucić niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku pieczy nad powierzonym mieniem (wyrok. SN z 9.05.2000 r. II UKN 621/99, Mon. Prawniczy 2001/22/1132).
- Wyliczenie się przez pracownika z powierzonego mienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnych uregulowań obowiązków pracowniczych. Za dowód rozliczający pracownika z powierzonego mienia może być uznane potwierdzenie odbioru towaru przez osobę trzecią i to w dowolnej formie, jeżeli prowadzi to do udowodnienia przekazania mienia przez pracownika i stwarza roszczenie pracodawcy względem osoby, której mienie przekazano (wyrok SN z 2.12.1997 r. I PKN 411/97, OSNAP 1998/20/593).
- Prawidłowe powierzenie mienia to takie, które dla przejmującego ustala stan zerowy, czyli punkt wyjścia, w kierunku późniejszych rozliczeń, bowiem inwentaryzacja początkowa i końcowa dają możliwość wyliczenia ewentualnego niedoboru w mieniu (wyrok SA w Katowicach z 21.04.1995 r. III Apr 82/94 OSA 1997/7-8/22).
- Prawidłowy nadzór ze strony pracodawcy nad pracownikiem zgłaszającym swe zastrzeżenia i opory przed objęciem stanowiska związanego z powierzeniem mu mienia należy do zakresu należytej dbałości o własne interesy, zaś jego niezachowanie w konkretnej sytuacji można uznać za przyczynienie się do powstałej szkody (wyrok SN z 25.08.1989 r. I PR 302/89, OSP 1991/1/22).
Na zasadach określonych w art. 124 K.p. pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. Podstawą łącznego powierzenia mienia jest umowa o współodpowiedzialności materialnej, zawarta na piśmie przez pracowników z pracodawcą.
Pracownicy ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną odpowiadają w częściach określonych w umowie. Jednakże w razie ustalenia, że szkoda w całości lub w części została spowodowana przez niektórych pracowników, za całość szkody lub za stosowną jej część odpowiadają tylko sprawcy szkody.
Odpowiedzialność wspólna za powierzone mienie, nie może powstać z chwilą powierzenia mienia, lecz warunkiem koniecznym do jej powstania jest zawarcie umowy na piśmie (zob. uchwałę pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 18.04.1988 r. III PZP 62/87, OSNCP z 1988 r., Nr 12, poz. 165).
Umowa o współodpowiedzialności materialnej ma być zawarta przez pracowników objętych tą odpowiedzialnością, co oznacza, że jest to dokument obejmujący w swej treści wszystkich pracowników objętych współodpowiedzialnością i przez nich podpisany. Nie jest skuteczne podpisywanie umowy o odpowiedzialności wspólnej, w której podano jedynie zasady tej odpowiedzialności, nie określając imiennie pracowników współodpowiedzialnych.
Wadliwość takiej sytuacji polega na tym, że podpisujący umowę w istocie nie wie, którzy pracownicy są wraz z nim współodpowiedzialni materialnie. Pisemna forma umowy została wprowadzona po to, aby pracownik dokładnie wiedział, na jakich warunkach podejmuje się odpowiedzialności wspólnej i z kim ją ponosi. Brak spełnienia wskazanych wymogów, czyni w istocie umowę nieważną, przerzucając ciężar odpowiedzialności z pracownika na pracodawcę.
Kradzież pieniędzy w sklepie, dokonana przez nie ujawnionego sprawcę, na skutek zaniedbań materialnie odpowiedzialnego sprzedawcy, zwalnia od odpowiedzialności za niedobór w takim zakresie pozostałych pracowników ponoszących wspólną odpowiedzialność materialną (zob. uchwałę SN z dnia 2 grudnia 1977 IV PZP 7/77, Służba Pracownicza z 1978 r., Nr 3, str. 28).
Do odpowiedzialności za powierzone mienie stosuje się odpowiednio przepisy art. 117, 121, 1211 i 122 K.p., co oznacza, że:
- pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia (art. 117 § 1 K.p.),
- pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą z działalności w granicach dopuszczalnego ryzyka (art. 117 § 2 K.p.),
- jeżeli naprawienie szkody następuje na podstawie ugody pomiędzy pracodawcą i pracownikiem, wysokość odszkodowania może być obniżona przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności stopnia winy pracownika i jego stosunku do obowiązków pracowniczych(art. 121 § 1 K.p.),
- przy uwzględnieniu okoliczności wskazanych w art. 121 § 1 K.p., wysokość odszkodowania może być obniżona przez sąd pracy; dotyczy to także przypadku, gdy naprawienie szkody następuje na podstawie ugody sądowej (art. 121 § 2 K.p.),
- jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości (art. 122 K.p.).
Powierzenie pracownikowi mienia z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się, zwłaszcza jeśli to powierzenie ma charakter stały np. jak to ma miejsce w przypadku magazyniera, sprzedawcy itp., powoduje określone zależności pomiędzy stronami stosunku pracy. W szczególności, mienie powierzone w znacznych rozmiarach, będące przedmiotem przechowywania lub sprzedaży, musi być w określony sposób zabezpieczone.
Element ten powoduje zależności pomiędzy skutecznością takiego zabezpieczenia a powstałą szkodą w związku z jego ubytkiem. Powierzenie pracownikowi mienia oznacza, że przejmuje on pewne obowiązki w zakresie jego zabezpieczenia. Nie są to jednak obowiązki kompletne, ponieważ powinność stworzenia możliwości właściwego zabezpieczenia mienia spoczywa nadal na pracodawcy, gdyż on nadal ponosi ryzyko prowadzonej działalności i fakt powierzenia mienia pracownikowi, tej zasady nie zmienia.
W konsekwencji, w takim przypadku na pracowniku ciąży obowiązek dbałości o to, aby mienie było właściwie zabezpieczone, a w razie stwierdzenia, że jest to niemożliwe, pracownik powinien niezwłocznie zażądać od pracodawcy właściwego zabezpieczenia. Żądanie to, dla celów dowodowych powinno być sporządzone na piśmie, gdyż w razie sporu, potwierdzona przez pracodawcę kopia takiego dokumentu, będzie oczywistym dowodem prawidłowego postępowania pracownika.
Element ten odgrywa zwłaszcza obecnie, w warunkach bezrobocia, bardzo istotne znaczenie, gdyż nieraz się zdarza, że w braku zatrudnienia, pracownicy podejmują się każdej pracy, nie zważając na ewentualne konsekwencje w zakresie odpowiedzialności materialnej za powierzone im mienie.
Nie zawarcie nowej umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej w razie zmiany składu pracowników objętych taka umową, uchyla wspólna odpowiedzialność za powierzone mienie /art. 125 § 2 w związku z art. 124 K.p./ ( por. wyrok SN z dnia 12.11.2003 r. I PK 551/02, OSNP 2004/20/348).
Z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie wiążą się konsekwencje związane z dochodzeniem roszczeń z tego tytułu, które to działania nieraz pracodawcy usiłują uprościć w formie:
- zobowiązania pracownika do podpisania weksla opiewającego na jakąś maksymalną kwotę, albo weksla in blanco,
- podpisania zobowiązania pisemnego, na mocy którego pracownik z góry zgadza się na wypadek powstania niedoboru do dokonania przez pracodawcę stosowanego potrącenia części należnego pracownikowi wynagrodzenia na poczet tego niedoboru.
Obie formy postępowania należy zasadniczo uznać jako niedopuszczalne w stosunkach pracy, chociaż, analizując panujące poglądy wykładniowe, można stwierdzić, że konsekwencje takich działań mogą być dla pracownika różne.
Wyrażenie przez pracownika na podstawie art. 91 K.p. w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zgody na potrącanie przez pracodawcę z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości w wyniku inwentaryzacji – jest nieważne (por. uchwałę SN z dnia 4.10.1994 r. I PZP 41/94, OSNP 1995/5/63).
Nieważna jest zgoda pracownika na dokonywanie potrąceń z przysługującego mu wynagrodzenia za pracę należności obciążających pracodawcę (por. wyrok SN z dnia 12.09.2000 r. I PKN 22/00, OSNP 2002/7/159).
Wyrażenie zgody przez pracownika na dokonanie potrącenia z jego wynagrodzenia bez świadomości wielkości długu i istnienia przesłanki odpowiedzialności jest nieważne (por. wyrok SN z dnia 5.05.2004 r. I PK 529/03, Monitor Prawa Pracy 2005/1/4).
Inaczej rzecz wygląda z zabezpieczeniem wekslowym. Zabezpieczenie wekslowe niedoboru dotychczas nie było kwestionowane jako niedopuszczalne w stosunkach pracy, chociaż istnieją poglądy świadczące co najmniej o kontrowersyjnym charakterze tej instytucji w stosunkach pracy (por. „Kodeks pracy-komentarz” pod red. T. Zielińskiego, Warszawa 2000, str. 622).
Moim zdaniem, zabezpieczenie wekslowe nie jest dopuszczalne w stosunkach pracy, ponieważ pozostaje systemowo w sprzeczności z zasadami odpowiedzialności materialnej stworzonymi przez ustawodawcę w dziale piątym Kodeksu pracy.
Z formalnego punktu widzenia Kodeks pracy w sprawach w nim nie uregulowanych odsyła jedynie przez art. 300 K.p. do przepisów Kodeksu cywilnego, podczas gdy problematyka wekslowa regulowana jest odrębną ustawą. W tych warunkach brak jest nawet podstaw normatywnych do stosowania zabezpieczenia wekslowego w stosunkach pracy.
Zważywszy jednak na niejednolity kierunek poglądów w tym zakresie należałoby radzić pracownikom, aby wystrzegali się podpisywania jakichkolwiek weksli. Zobowiązanie wekslowe może być realizowane nawet przy braku związku z zaistniałą szkodą po stronie pracodawcy, który nie musi w tym trybie dowodzić ani niedoboru, ani jego wysokości.
To na pracowniku spoczywa ciężar udowodnienia i wytoczenia powództwa, celem stwierdzenia, że niedoboru nie było, lub nie ponosi zań odpowiedzialności i tym samym weksel został bezprawnie zrealizowany.
poleć artykuł znajomemu  wersja do druku 
|
