Zwolnienie z pracy a świadczenie rehabilitacyjne

Czy zwolnienie z pracy przerywa świadczenie rehabilitacyjne?

Nie. Samo rozwiązanie umowy o pracę w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie odbiera prawa do świadczenia, które zostało już przyznane decyzją ZUS. Jeżeli decyzja obejmuje na przykład 5 miesięcy, świadczenie co do zasady jest wypłacane za ten okres, nawet gdy stosunek pracy ustał w trakcie jego pobierania.

Trzeba jednak odróżnić dwa zagadnienia: prawo do dalszej wypłaty świadczenia z ZUS oraz prawidłowość rozwiązania umowy przez pracodawcę. Można więc nadal otrzymywać świadczenie rehabilitacyjne, a jednocześnie sprawdzać, czy pracodawca miał podstawy do rozwiązania umowy.

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę po długiej chorobie?

Podstawą takiego działania jest najczęściej art. 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy. Przepis pozwala pracodawcy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, bez winy pracownika, jeżeli niezdolność do pracy z powodu choroby trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. Dotyczy to pracownika zatrudnionego u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo sytuacji, gdy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Jeżeli pracodawca rozwiązał umowę dopiero po upływie pierwszych 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego, taka decyzja może być zgodna z prawem, ale zawsze trzeba sprawdzić konkretne daty: początek choroby, długość okresu zasiłkowego, datę rozpoczęcia świadczenia rehabilitacyjnego i dzień doręczenia oświadczenia pracodawcy.

Jeżeli natomiast pracodawca złożył zwykłe wypowiedzenie w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika, sprawa może wyglądać inaczej, bo przepisy co do zasady chronią pracownika przed wypowiedzeniem w okresie niezdolności do pracy. Dlatego ważne jest, czy pismo pracodawcy było wypowiedzeniem, czy rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 Kodeksu pracy.

Czy po ustaniu zatrudnienia nadal jestem ubezpieczony?

Po rozwiązaniu umowy o pracę przestaje istnieć stosunek pracy, ale nie oznacza to automatycznie przerwania wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego. Świadczenie jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nie wynagrodzeniem od pracodawcy. Po ustaniu zatrudnienia wypłatę prowadzi ZUS, jeżeli spełnione są warunki ustawowe i nie ma przeszkód do wypłaty.

W praktyce były pracownik powinien pilnować korespondencji z ZUS, badań kontrolnych i ewentualnych wezwań. Brak stawienia się na badanie albo wykonywanie pracy zarobkowej w czasie orzeczonej niezdolności do pracy może spowodować problemy z prawem do świadczenia.

Ile wynosi świadczenie rehabilitacyjne?

W typowej sytuacji świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przez pierwsze 3 miesiące, a następnie 75% tej podstawy. Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru.

Jeżeli niezdolność do pracy jest skutkiem wypadku przy pracy albo choroby zawodowej i świadczenie przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego, świadczenie rehabilitacyjne wynosi 100% podstawy wymiaru. Ma to istotne znaczenie w sprawach powypadkowych, ponieważ wtedy nie stosuje się obniżenia do 75% po pierwszych 3 miesiącach.

Czy można ubiegać się o przedłużenie świadczenia rehabilitacyjnego?

Nie chodzi o przedłużenie zasiłku chorobowego, lecz o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres. ZUS może przyznać świadczenie jednorazowo albo w częściach, ale łącznie nie dłużej niż na 12 miesięcy. Warunkiem jest dalsza niezdolność do pracy oraz rokowanie odzyskania zdolności do pracy po leczeniu lub rehabilitacji.

Wniosek o świadczenie rehabilitacyjne składa się na formularzu ZNp-7. Jeżeli kończy się okres już przyznanego świadczenia, warto złożyć dokumenty z odpowiednim wyprzedzeniem, wraz z aktualną dokumentacją medyczną. ZUS może skierować sprawę do lekarza orzecznika, a od niekorzystnego orzeczenia przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia.

Jeżeli ZUS odmówi prawa do świadczenia albo przyzna je na krótszy okres, trzeba pilnować pouczeń w decyzji. W wielu sprawach możliwe jest odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS.

Czy można zarejestrować się jako bezrobotny podczas świadczenia rehabilitacyjnego?

Co do zasady nie jest to właściwy moment na rejestrację jako osoba bezrobotna. Status bezrobotnego zakłada między innymi zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Osoba, której ZUS przyznał świadczenie rehabilitacyjne, jest nadal niezdolna do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja mają dopiero przywrócić tę zdolność.

Dodatkowo świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych. Próba łączenia tych statusów może więc doprowadzić do problemów z wypłatą świadczeń. Rejestrację w urzędzie pracy należy rozważać dopiero po zakończeniu świadczenia i odzyskaniu zdolności oraz gotowości do pracy.

Co z ochroną przedemerytalną?

Ochrona przedemerytalna chroni przede wszystkim przed wypowiedzeniem umowy o pracę, ale nie w każdej sytuacji blokuje rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika. Dlatego pracownik w wieku przedemerytalnym powinien szczególnie uważnie sprawdzić podstawę prawną pisma od pracodawcy oraz daty nieobecności.

Jeżeli temat dotyczy wieku przedemerytalnego, pomocne może być omówienie: ochrona przedemerytalna a rozwiązanie umowy o pracę.

Czy można odwołać się od rozwiązania umowy?

Tak, jeżeli pracownik uważa, że pracodawca naruszył przepisy, może wystąpić do sądu pracy. W przypadku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia termin na żądanie przywrócenia do pracy albo odszkodowania wynosi 21 dni od doręczenia oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy.

Warto sprawdzić zwłaszcza, czy pracodawca nie rozwiązał umowy zbyt wcześnie, czy prawidłowo policzył okres pobierania zasiłku chorobowego i pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego, czy oświadczenie było na piśmie oraz czy wskazano konkretną przyczynę rozwiązania umowy.

FAQ

Czy po zwolnieniu z pracy ZUS przestanie wypłacać świadczenie rehabilitacyjne?

Nie powinien przestać tylko dlatego, że umowa o pracę ustała. Jeżeli świadczenie zostało przyznane decyzją ZUS, wypłata trwa za okres wskazany w decyzji, chyba że pojawi się ustawowa przeszkoda, na przykład podjęcie pracy zarobkowej albo uzyskanie świadczenia wykluczającego prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

Czy pracodawca może rozwiązać umowę dokładnie po 3 miesiącach świadczenia?

Może to zrobić dopiero po upływie okresu ochronnego wynikającego z art. 53 Kodeksu pracy, czyli po okresie wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego i pierwszych 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego. W praktyce decydują konkretne daty, dlatego warto zweryfikować pismo pracodawcy i decyzję ZUS.

Czy świadczenie rehabilitacyjne po wypadku przy pracy wynosi 75%?

Nie, jeżeli świadczenie przysługuje z ubezpieczenia wypadkowego z tytułu wypadku przy pracy albo choroby zawodowej, wynosi 100% podstawy wymiaru. Stawki 90% i 75% dotyczą zasadniczo świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, a nie wypadkowego.

Czy mogę zarejestrować się jako bezrobotny i jednocześnie pobierać świadczenie rehabilitacyjne?

Zasadniczo nie. Osoba bezrobotna musi być zdolna i gotowa do podjęcia pracy, a świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie nadal niezdolnej do pracy. Ponadto prawo do zasiłku dla bezrobotnych wyklucza prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

Czy mogę starać się o dalsze świadczenie po zakończeniu obecnej decyzji?

Tak, jeżeli nadal jesteś niezdolny do pracy, a leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. ZUS może przyznać świadczenie na dalszy okres, ale łącznie nie dłużej niż na 12 miesięcy.

Czy po zakończeniu świadczenia pracodawca musi mnie ponownie zatrudnić?

Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika, który zgłosi powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu przyczyny nieobecności. Przy świadczeniu rehabilitacyjnym art. 20 ustawy zasiłkowej przewiduje odpowiednie stosowanie tej zasady także wtedy, gdy zgłoszenie nastąpi po wyczerpaniu świadczenia.

Podsumowanie

Utrata zatrudnienia w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie oznacza automatycznie utraty świadczenia. ZUS wypłaca świadczenie za okres objęty decyzją, o ile nie wystąpią ustawowe przeszkody. Pracodawca może natomiast rozwiązać umowę bez wypowiedzenia po spełnieniu warunków z art. 53 Kodeksu pracy, zwłaszcza po wyczerpaniu okresu zasiłkowego i pierwszych 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego.

Najważniejsze jest ustalenie, czy świadczenie jest chorobowe czy wypadkowe, czy pracodawca prawidłowo policzył okresy ochronne oraz czy dalsze leczenie daje podstawę do ubiegania się o kolejną decyzję ZUS. Rejestrację w urzędzie pracy należy zwykle odłożyć do czasu odzyskania zdolności do pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 53 i art. 264 - tekst aktu w ISAP.

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 18-22 - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.

3. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, w szczególności art. 6 i art. 9 - tekst aktu w ELI.

4. Informacje ZUS dotyczące świadczenia rehabilitacyjnego i formularza ZNp-7 - prawo do świadczenia i okres przysługiwania.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.