Czas pracy - Porady Prawne

System do rejestracji czasu pracy a prawo pracy: co trzeba zapewnić, żeby ewidencja była poprawna?

Błędy w ewidencjonowaniu czasu pracy to najczęstsza przyczyna przegranych procesów o wynagrodzenie za nadgodziny. W polskim systemie prawnym domniemywa się, że dokumentacja prowadzona przez pracodawcę jest rzetelna, ale tylko do momentu, gdy pracownik nie przedstawi dowodów...

Rozliczanie nadgodzin i pracy w niedziele - co należy się pracownikowi

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi co do zasady przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek 50% albo 100%, chyba że nadgodziny zostaną prawidłowo zrekompensowane czasem wolnym. Praca w niedzielę, święto albo dzień wolny z harmonogramu wymaga odrębnego rozliczenia i...

Zmiana pensum i przydział godzin nauczyciela

Dyrektor szkoły ma szeroką swobodę w planowaniu arkusza organizacyjnego i przydziale godzin, ale nie może powierzać nauczycielowi zajęć bez wymaganych kwalifikacji ani dowolnie zmieniać jego obowiązków z pominięciem Karty Nauczyciela. W artykule wyjaśniamy, kiedy zmiana...

Absencja pracownika pełniącego funkcję radnego a odpracowanie czasu pracy

Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika będącego radnym powiatu od pracy zawodowej, jeżeli jest to potrzebne do udziału w pracach organów powiatu. Takie zwolnienie jest usprawiedliwioną nieobecnością, ale co do zasady nie oznacza automatycznego prawa do wynagrodzenia za czas...

Urlop i czas pracy w małej firmie - czy można odpracowywać brakujące godziny?

W małej firmie pracodawca może elastycznie układać grafik, ale musi przestrzegać norm czasu pracy, odpoczynku dobowego i tygodniowego, zasad rozliczania nadgodzin oraz prawa do urlopu wypoczynkowego. Urlopu nie wolno traktować jako okresu, który pracownik lub jego kolega z pracy ma...

Zmiana systemu czasu pracy a obniżenie wynagrodzenia

Pracodawca może zmienić organizację czasu pracy, ale nie zawsze może zrobić to zwykłym poleceniem. Jeżeli likwidacja systemu czterobrygadowego oznacza realne obniżenie wynagrodzenia, zmianę stałego dodatku albo zmianę warunków zapisanych w umowie, zwykle potrzebne jest porozumienie...

Praca w niedzielę na targowisku - rozliczenie i dzień wolny

Praca w niedzielę na targowisku może być dopuszczalna, ale nie oznacza to, że pracodawca może rozliczać ją zupełnie jak zwykły dzień pracy. Co do zasady za pracę w niedzielę trzeba udzielić innego dnia wolnego, a dopiero gdy nie jest to możliwe w terminach z Kodeksu pracy, może...

Zadaniowy czas pracy kierowcy a urlop za dzień rozpoczęcia pracy

Pracodawca co do zasady nie może wymagać od kierowcy podpisania urlopu tylko dlatego, że po wolnym weekendzie rozpoczyna zadanie w poniedziałek o godz. 22:00, 23:00 albo około północy. Urlopu udziela się na dni pracy zgodnie z rozkładem, a czas przed rozpoczęciem pracy jest czasem...

Ograniczenie godzin religii w szkole a prawa nauczyciela

Od 1 września 2025 r. nauka religii w szkołach jest przewidziana w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo. Dla katechetów może to oznaczać ograniczenie godzin, konieczność uzupełniania etatu w innej szkole albo ryzyko rozwiązania stosunku pracy z przyczyn organizacyjnych. ...

Czas pracy, rozliczanie minut i nadgodzin

Pracodawca nie może dowolnie zaokrąglać czasu pracy do pełnych godzin albo kwadransów, jeżeli w tym czasie pracownik faktycznie pozostaje do jego dyspozycji i wykonuje czynności związane z pracą. Ewidencja czasu pracy powinna pozwalać na prawidłowe ustalenie wynagrodzenia, dodatków...

Redukcja godzin religii w szkole a stan nieczynny nauczyciela

Od 1 września 2025 r. nauka religii w szkołach publicznych odbywa się zasadniczo w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo. Jeżeli z tego powodu katecheta zatrudniony w pełnym wymiarze nie może dalej pracować na pełnym etacie, sprawę należy ocenić przede wszystkim przez art. 20...

Czy pracodawca może jednostronnie zmienić godziny pracy?

Pracodawca może organizować pracę i zmieniać godziny w grafiku, ale tylko w granicach umowy, regulaminu pracy, obowiązującego systemu czasu pracy oraz przepisów o odpoczynku, harmonogramach i szczególnej ochronie pracowników. W artykule wyjaśniamy, kiedy zmiana godzin pracy...

Czas pracy a przebieranie się i mycie po pracy

Jeżeli przebranie się w odzież roboczą, założenie środków ochrony albo mycie po zmianie jest konieczne ze względu na charakter pracy, przepisy BHP, wymagania sanitarne albo polecenia pracodawcy, taki czas może być wliczany do czasu pracy. Nie każda obecność w zakładzie przed...

Delegacja służbowa a rodzic dziecka do 8 lat

Pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 lat co do zasady nie może być bez swojej zgody delegowany poza stałe miejsce pracy. Dotyczy to także ojca, jeżeli spełnione są warunki z Kodeksu pracy i wyjazd rzeczywiście oznacza delegowanie poza ustalone miejsce pracy. ...

Czy sprzątaczka w szkole musi uruchamiać alarm?

Sprzątaczka w szkole nie powinna samodzielnie uruchamiać alarmu, jeżeli nie została do tego upoważniona, przeszkolona i zapoznana z zasadami odpowiedzialności za zabezpieczenie obiektu. Samo stwierdzenie, że "w innych szkołach tak się robi", nie zastępuje zakresu obowiązków,...

Nadgodziny w banku a odpoczynek dobowy i praca nocna

Praca po kilkanaście lub ponad 20 godzin przy wdrożeniu systemu może oznaczać jednocześnie nadgodziny, naruszenie odpoczynku dobowego i obowiązek prawidłowego rozliczenia pracy w dniu wolnym. Samo wypłacenie dodatków za nadgodziny nie zawsze wystarczy, bo pracodawca musi także...

Zmiana godzin pracy i obniżenie etatu przez pracodawcę

Pracodawca nie może dowolnie skracać zaplanowanej zmiany, a potem żądać odpracowania godzin w wolną sobotę. Czas pracy trzeba planować w harmonogramie, z zachowaniem norm dobowych i tygodniowych, odpoczynku oraz zasad rekompensaty pracy w dniu wolnym. Z artykułu dowiesz się,...

Czy pracodawca musi płacić za czas dojazdu do pracy?

Sam dojazd z domu do stałego miejsca pracy co do zasady nie jest czasem pracy i pracodawca nie musi za niego płacić. Inaczej może być, gdy pracownik nie ma rzeczywiście stałego miejsca pracy, stale przemieszcza się między klientami albo jedzie na polecenie pracodawcy do miejsca...

Czy obowiązkowe szkolenie pielęgniarki wlicza się do czasu pracy?

Tak. Jeżeli pielęgniarka uczestniczy w szkoleniu niezbędnym do wykonywania pracy albo odbywa je na polecenie przełożonego, szkolenie powinno być finansowane przez pracodawcę, a jego czas wlicza się do czasu pracy także wtedy, gdy odbywa się poza grafikiem. W artykule...

Dyżury nauczycieli przedmiotowych w przedszkolu - czy to zgodne z prawem?

Dyrektor szkoły może organizować zastępstwa i wydawać pracownikom polecenia dotyczące pracy, ale polecenie dyżuru w oddziale przedszkolnym musi mieścić się w granicach umowy, kwalifikacji nauczyciela, przepisów o czasie pracy i zasad bezpieczeństwa dzieci. W praktyce...

Rozliczenie podróży służbowej w weekend

Powrót z podróży służbowej w sobotę nie zawsze daje pracownikowi prawo do dodatkowego dnia wolnego. Kluczowe jest to, czy w czasie przejazdu pracownik wykonywał pracę, czy jedynie przemieszczał się po zakończeniu zadania służbowego. W artykule wyjaśniamy, kiedy czas...

Zmiana czasu pracy na system czterobrygadowy

Pracodawca może wprowadzić pracę zmianową i system czterobrygadowy, ale tylko z zachowaniem przepisów o czasie pracy, odpoczynku, dniach wolnych oraz właściwym trybie zmiany regulaminu albo umowy. W artykule wyjaśniamy, kiedy dopuszczalne są 12-godzinne zmiany, praca w...

Praca dodatkowa osoby niepełnosprawnej u tego samego pracodawcy

Osoba z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności może wykonywać dodatkową pracę u tego samego pracodawcy tylko wtedy, gdy nie prowadzi to do naruszenia szczególnych norm czasu pracy albo gdy zachodzi ustawowy wyjątek, przede wszystkim zgoda lekarza wydana na wniosek...

Czas pracy radcy prawnego przy kilku etatach

Radca prawny może być zatrudniony równolegle u kilku pracodawców, także na więcej niż jeden etat, ponieważ przepisy nie wprowadzają jednego łącznego limitu etatów dla różnych pracodawców. Nie oznacza to jednak, że może w tym samym czasie pozostawać do dyspozycji kilku...

Praca w sobotę a dzień wolny

Jeżeli sobota jest dla pracownika dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, za pracę w tym dniu co do zasady należy się inny cały dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego. Nie zależy to od tego, czy w sobotę przepracowano 2, 4 czy 8 godzin. ...

Wcześniejsze wyjście z pracy a odpracowanie godzin

Pracodawca może żądać odpracowania wcześniejszego wyjścia przede wszystkim wtedy, gdy było to zwolnienie od pracy na wniosek pracownika w celu załatwienia spraw osobistych. Takie odpracowanie nie jest nadgodzinami, ale nie może naruszać prawa do odpoczynku dobowego i...

Dojazdy do pracy w różne części kraju a dieta i delegacja

Nie każdy wyjazd do pracy w innym mieście jest podróżą służbową. Jeżeli umowa jako miejsce pracy wskazuje określony obszar, region albo całą Polskę, regularne przejazdy w tym obszarze zwykle są normalnym wykonywaniem pracy, a nie delegacją z dietą. Dieta krajowa...

Ciągłe wysyłanie w długie delegacje - prawa pracownika

Jeżeli w umowie o pracę jako miejsce pracy wpisano Warszawę, pracodawca może polecić wyjazd służbowy poza tę miejscowość, ale delegacja powinna mieć charakter zadaniowy i czasowy. Stałe, długotrwałe kierowanie pracownika do pracy w innych miejscowościach może w praktyce...

Okres rozliczeniowy od niedzieli a 35 godzin odpoczynku

Jeżeli okres rozliczeniowy rozpoczyna się w niedzielę, nie zawsze trzeba przesuwać pracę w poniedziałek tak, aby zaczynała się dopiero po 35 godzinach. Kluczowe jest to, czy pracownik faktycznie otrzymał nieprzerwany odpoczynek tygodniowy oraz czy grafik nie obejmuje pracy w...

Delegacja na szkolenie w niedzielę - wynagrodzenie i odpoczynek

Wyjazd na obowiązkowe szkolenie w delegacji trzeba rozliczyć osobno jako czas podróży, czas szkolenia oraz należności z tytułu podróży służbowej. Co do zasady przejazd poza normalnymi godzinami pracy nie daje dodatkowego wynagrodzenia, ale obowiązkowe szkolenie wlicza się do czasu...

Czas pracy lekarza po cofnięciu klauzuli opt-out

Po cofnięciu klauzuli opt-out lekarz może być planowany do pracy co do zasady tylko do przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Limit obejmuje zarówno normalne godziny pracy, jak i dyżury medyczne. W artykule wyjaśniamy, jak liczyć czas pracy...

Nadgodziny osoby niepełnosprawnej - czas pracy i rozliczenie

Pracownik z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady pracuje maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, a praca ponad tę normę może rodzić roszczenie o wynagrodzenie i dodatek za nadgodziny. Wyjaśniamy, kiedy można stosować dłuższy czas...

Rozliczenie pracy kierowcy samochodu do 3,5 tony za granicą

Kierowca samochodu dostawczego do 3,5 tony wykonujący trasy zagraniczne nie może być rozliczany dowolnie tylko dlatego, że pojazd nie zawsze podlega tachografowi. Trzeba odróżnić czas pracy, czas prowadzenia pojazdu, odpoczynek, dyżur, delegację oraz zwrot kosztów noclegu. W...

Praca 8,5 godziny zamiast 8 - rozliczenie nadgodzin

Jeżeli pracownik ma według grafiku pracować do godziny zamknięcia sklepu, ale po tej godzinie musi jeszcze rozliczyć kasę, zamknąć stanowisko lub wykonać inne polecenia służbowe, ten dodatkowy czas co do zasady wlicza się do czasu pracy. W artykule wyjaśniamy, kiedy 8,5...

Dyżury lekarza a klauzula opt-out - odpoczynek i wynagrodzenie

Lekarz zatrudniony w szpitalu na umowę o pracę nie zawsze może żądać wolnego poniedziałku tylko dlatego, że pełnił 24-godzinny dyżur w sobotę. Kluczowe jest to, czy pracodawca zapewnił wymagany odpoczynek dobowy i tygodniowy oraz czy dyżur został prawidłowo rozliczony. ...

Ograniczenie etatu nauczyciela a praca w dwóch szkołach

Sam fakt, że inny nauczyciel pracuje w dwóch szkołach, zwykle nie wystarcza, aby dyrektor musiał ograniczyć etat właśnie tej osobie. Przy zmniejszeniu liczby godzin liczą się przede wszystkim przepisy Karty Nauczyciela, arkusz organizacji szkoły, możliwość uzupełniania pensum...

Codzienne podpisywanie listy obecności a czas pracy

Pracodawca może określić sposób potwierdzania obecności w pracy, ale nie może obchodzić przepisów o czasie pracy. Jeżeli wymaga codziennego podpisywania listy obecności w urzędzie w czasie przerwy, trzeba ocenić, czy w praktyce nie nakazuje pracownikowi pozostawania w dyspozycji...

Praca pomocy nauczyciela w innych godzinach niż plan zajęć

Pomoc nauczyciela nie zawsze pracuje wyłącznie w godzinach zajęć konkretnego ucznia, ale dyrektor musi respektować umowę, wymiar etatu i obowiązujący rozkład czasu pracy. Wyjaśniamy, kiedy szkoła może zmienić godziny pracy lub powierzyć inne zadania, a kiedy takie...

Praca w sobotę - kiedy pracodawca może jej wymagać?

Praca w sobotę nie zawsze narusza Kodeks pracy. Jeżeli sobota jest u pracownika zwykłym dniem pracy w harmonogramie, może być planowana, ale pracodawca musi zachować normy czasu pracy, odpoczynki i zasadę przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Inaczej jest wtedy, gdy...

Rozliczanie czasu pracy według grafiku

Jeżeli sobota jest zaplanowanym dniem pracy w harmonogramie, pracownik może pracować w tym dniu, o ile grafik zapewnia przeciętnie pięciodniowy tydzień pracy, normy czasu pracy oraz odpoczynki dobowe i tygodniowe. Inaczej rozlicza się sytuację, gdy sobota była dniem wolnym z...

Częste zmiany w grafiku pracy - co może pracodawca?

Pracodawca powinien przekazać pracownikowi rozkład czasu pracy co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, którego grafik dotyczy, a sam harmonogram co do zasady powinien obejmować co najmniej miesiąc. Późniejsze zmiany grafiku są możliwe, ale nie powinny być dowolne ani...

Kiedy pracownik nie pracuje pełnych 8 godzin przy stanowisku?

Jeżeli pracownik od 6:00 do 14:00 pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie, a czas przed wejściem na stanowisko i po zejściu ze stanowiska przeznacza na czynności konieczne do pracy, co do zasady nie można automatycznie odejmować mu tych minut od czasu pracy. W praktyce...

Norma zadaniowa dla pracownika z niepełnosprawnością

Pracownik z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności co do zasady nie powinien mieć zadań zaplanowanych tak, jakby mógł pracować 8 godzin dziennie. Obniżona norma czasu pracy wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, a system zadaniowy nie pozwala obejść tych limitów. ...

Czy pracownik może opuścić zakład pracy w czasie przerwy?

Pracownik ma prawo do przerwy w pracy, ale nie zawsze oznacza to pełną swobodę opuszczenia zakładu pracy. Jeżeli zasady wyjść w czasie pracy zostały prawidłowo uregulowane w regulaminie pracy albo wynikają z organizacji pracy i bezpieczeństwa, pracodawca może wymagać zgody...

Minimalny dzienny wymiar czasu pracy

Przy zatrudnieniu na pół etatu Kodeks pracy nie przewiduje ogólnego minimalnego dziennego wymiaru czasu pracy. Oznacza to, że sam fakt zaplanowania 2 godzin pracy w danym dniu nie jest co do zasady niezgodny z prawem. Trzeba jednak sprawdzić umowę, regulamin pracy, przyjęty...

Dni wolne w systemie 4-brygadowym

W systemie 4-brygadowym termin oddania dnia wolnego zależy od tego, czy chodzi o pracę w niedzielę, pracę w święto czy samo obniżenie wymiaru czasu pracy z powodu święta przypadającego w sobotę. W artykule wyjaśniamy, kiedy dzień wolny trzeba zaplanować w ciągu 6 dni,...

Zamiana dyżurów i zmian w pracy - czy potrzebna jest zgoda pracodawcy?

Pracownik nie powinien samodzielnie zamieniać dyżuru ani zmiany z innym pracownikiem, nawet gdy obaj zgadzają się na taką zamianę. O czasie i miejscu pracy decyduje pracodawca, a grafik jest elementem organizacji pracy. Zamiana może być bezpieczna dopiero wtedy, gdy pracodawca...

Czy pracodawca może zlecić pracę w sobotę lub niedzielę?

Pracodawca może polecić pracę w sobotę lub niedzielę tylko w granicach przepisów o czasie pracy. Nie może przez kilka miesięcy po prostu dokładać szóstego albo siódmego dnia pracy bez zapewnienia wymaganych dni wolnych i odpoczynku. W artykule wyjaśniamy, kiedy takie...

Ile dni wolnych przysługuje kierowcy po 3 tygodniach w delegacji?

Sam pobyt kierowcy w delegacji i wypłata diet nie dają automatycznie prawa do dodatkowych dni wolnych. Kluczowe jest to, czy w czasie wyjazdu i po powrocie zachowano wymagane odpoczynki dobowe i tygodniowe oraz prawidłowo rozliczono czas pracy, dyżury i ewentualne nadgodziny. W...

Nietypowe godziny pracy

Nietypowe godziny pracy mogą być zgodne z prawem tylko wtedy, gdy mieszczą się w jednym z systemów czasu pracy przewidzianych w Kodeksie pracy i nie naruszają odpoczynku dobowego, tygodniowego ani zasad pracy w niedziele. W artykule wyjaśniamy, kiedy można stosować przerywany...

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 8

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 7

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 6

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 5

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 4

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 3

Nowelizacja przepisów o czasie pracy w 2013 r.

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 2

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Nowelizacja czasu pracy w 2013 r. – część 1

Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o związkach zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 896) dokonano istotnych zmian w dziale VI Kodeksu pracy pt. „Czas pracy”.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 4

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 3

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 2

Artykuł jest kontynuacją krytycznego omówienia opracowania Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczonego w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Jeszcze o ewidencji czasu pracy – część 1

W artykule autor poddaje krytyce artykuł Piotra Prusinowskiego pt. „Obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy” zamieszczony w „Monitorze Prawa Pracy” Nr 2 z 2012 r.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 3

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy w sytuacji, gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 2

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy w sytuacji, gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Udzielanie czasu wolnego od pracy – część 1

W artykule omówiono zagadnienia dotyczące udzielania pracownikowi czasu lub dnia wolnego od pracy, w sytuacji gdy ten czas wolny od pracy wynika z obowiązku zrekompensowania pracy w godzinach nadliczbowych.

Rozliczanie czasu pracy według nowych zasad – część 2

W artykule autor kontynuuje omawianie problemów związanych z rozliczaniem czasu pracy w 2011 r. na tle nowego przepisu art. 130 § 21 K.p. oraz artykułu Marty Gadomskiej pt. Nadgodziny nadgodzinom nierówne („Rzeczpospolita” z dnia 4 stycznia 2011 r.).

Rozliczanie czasu pracy według nowych zasad – część 1

W artykule autor omawia problemy związane z rozliczaniem czasu pracy w 2011 r. na tle nowego przepisu art. 130 § 21 Kodeksu pracy, którego treść budzi wiele różnych wątpliwości interpretacyjnych oraz pogłębia dotychczasowe dylematy prawne w zakresie problematyki czasu pracy.

Rozliczanie prywatnych wyjść z pracy – część 2

W artykule autor odnosi się do ostatnio poruszanych na łamach różnych periodyków problemów rozliczania czasu pracy w związku z prywatnymi zwolnieniami od pracy, jakich udziela pracodawca pracownikowi na jego wniosek i w jego interesie.

Rozliczanie prywatnych wyjść z pracy – część 1

W artykule autor odnosi się do ostatnio poruszanych na łamach różnych periodyków problemów rozliczania czasu pracy w związku z prywatnymi zwolnieniami od pracy, jakich udziela pracodawca pracownikowi na jego wniosek i w jego interesie.