• Autor: Dorota Kriger
Czy jeśli pracownica jest w ciąży (5. tydzień), a w firmie szykuje się masowe zmienianie angaży z całego etatu na pół etatu, to czy kobietę w ciąży również to dotyczy? Nasza płaca jest prowizyjna i obawiam się, że jeśli zostanie zmieniony angaż, to średnia w czasie zwolnienia przed porodem i w czasie macierzyńskiego będzie o wiele niższa. Czy moje obawy są słuszne? W umowie mam podstawę plus prowizję.
Zmiana warunków pracy, takich jak obniżka wynagrodzenia, zmniejszenie wymiaru etatu, jest zmianą niekorzystną dla pracownika i powinna być dokonana w drodze porozumienia bądź wypowiedzenia zmieniającego.
Jednakże pracownica w ciąży podlega szczególnej ochronie i pracodawcy nie wolno m.in. wypowiedzieć takiej pracownicy umowy o pracę (art. 177 § 1 Kodeksu pracy), a co za tym idzie – zmienić jej warunków pracy na mniej korzystne w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Wynika to z treści art. 42 Kodeksu pracy, który dotyczy wypowiedzenia warunków pracy i płacy wynikających z umowy.
Zgodnie z § 3 tego artykułu nieprzyjęcie przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy powoduje rozwiązanie umowy o pracę po upływie okresu dokonanego wypowiedzenia.
Skoro nie wolno ciężarnej pracownicy wypowiedzieć umowy, to nie wolno też zaproponować jej takich warunków, na które pracownica nie wyrazi zgody.
Powyższe ma zastosowanie w stosunku do pracodawców zatrudniających nie więcej niż 20 pracowników. Jeśli Pani pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników – nie będzie mógł zmienić Pani warunków zatrudnienia bez Pani zgody.
Pracodawca zatrudniający więcej niż 20 pracowników, w przypadku kiedy przyczyny wypowiedzenia zmieniającego nie leżą po stronie pracownika (po Pani stronie), może zaproponować niekorzystne warunki dla pracownika w formie wypowiedzenia zmieniającego.
Nie oznacza to jednak, że Pani wynagrodzenie zostanie obniżone. W tym przypadku zastosowanie będzie miał art. 5 ust. 6 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem zaproponowane Pani niższe wynagrodzenie będzie musiało być uzupełnione o dodatek wyrównawczy wypłacany do chwili ustania ochrony przed zwolnieniem.
Dopuszczalna jest także zmiana warunków zatrudnienia poprzez zastosowanie porozumienia zmieniającego, jednakże wówczas wymagana jest zgoda obu stron, co w Pani sytuacji zapewne nie będzie mieć miejsca.
Jednocześnie informuję Panią, że zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 z późn. zm.) w przypadku zmiany wymiaru czasu pracy podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy.
Oznacza to, że do zasiłku macierzyńskiego do podstawy zostaną wliczone miesiące po zmianie, czyli tylko z połowy etatu, a zatem i z niższego wynagrodzenia.
Mała firma, brak zgody pracownicy
Pani Anna pracuje jako sprzedawczyni w małym butiku odzieżowym, zatrudniającym łącznie 15 osób. Jest w 8. tygodniu ciąży. Właściciel, z powodu pogarszającej się sytuacji finansowej, decyduje się na skrócenie etatu wszystkim pracownikom do 1/2 etatu. Proponuje to również pani Annie. Ponieważ firma zatrudnia mniej niż 20 pracowników, a pani Anna nie wyraża zgody na zmianę warunków zatrudnienia, pracodawca nie może jej zmusić do pracy na pół etatu. Umowa pani Anny pozostaje bez zmian, a ona zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia i świadczeń.
Duża korporacja, restrukturyzacja, dodatek wyrównawczy
Pani Katarzyna pracuje w dużej korporacji finansowej, zatrudniającej ponad 500 osób. Jest w 12. tygodniu ciąży. Firma przechodzi restrukturyzację i w jej dziale następuje redukcja etatów. Wszystkim pracownikom jej działu, w tym pani Katarzynie, zostaje zaproponowana zmiana umowy na 3/4 etatu z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia. Pani Katarzyna nie zgadza się na te warunki. Ponieważ przyczyny zmiany leżą po stronie pracodawcy (restrukturyzacja), a nie po stronie pracownicy, pracodawca może dokonać wypowiedzenia zmieniającego. Jednak zgodnie z prawem, pani Katarzyna będzie otrzymywała dodatek wyrównawczy do czasu zakończenia okresu ochronnego przed zwolnieniem (czyli do końca urlopu macierzyńskiego), tak aby jej łączne wynagrodzenie nie było niższe od dotychczasowego. Po tym okresie, jej wynagrodzenie będzie odpowiadało nowym warunkom zatrudnienia (3/4 etatu).
Porozumienie stron, świadoma zgoda pracownicy
Pani Marta pracuje jako recepcjonistka w hotelu. Jest w 6. miesiącu ciąży i źle się czuje. Z własnej inicjatywy rozmawia z pracodawcą i proponuje zmianę umowy na 1/2 etatu z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia, argumentując to swoim stanem zdrowia. Pracodawca wyraża zgodę. W tym przypadku, ponieważ zmiana następuje na mocy porozumienia stron i z inicjatywy samej pracownicy, jest ona prawnie wiążąca. Należy jednak pamiętać, że pani Marta powinna być w pełni świadoma konsekwencji takiej decyzji, w tym wpływu na wysokość zasiłku macierzyńskiego, który będzie obliczany na podstawie wynagrodzenia z połowy etatu.
Ochrona pracownic w ciąży jest w Polsce bardzo silna, jednak istnieją pewne niuanse prawne, które warto znać. Co do zasady, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę ani zmienić warunków pracy i płacy na mniej korzystne w drodze wypowiedzenia zmieniającego, jeśli pracownica jest w ciąży. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy pracodawca zatrudnia więcej niż 20 pracowników, a przyczyna zmiany leży po jego stronie (np. restrukturyzacja). W takim przypadku może dokonać wypowiedzenia zmieniającego, ale pracownica ma prawo do dodatku wyrównawczego.
Oferujemy kompleksowe porady prawne z zakresu prawa pracy, prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa administracyjnego oraz prawa gospodarczego. Opisz problem w formularzu.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Dorota Kriger
Absolwentka kierunku bankowość w Studium Finansów pod patronatem WSB w Poznaniu, licencjat Wydziału Ekonomicznego Akademii Ekonomicznej w Poznaniu w specjalności ekonomika pracy i zarządzanie kadrami. Od 1999 r. zatrudniona na stanowisku specjalisty do spraw administracji i zamówień publicznych, zajmuje się m.in. sprawami pracowniczymi.
Współpracuje przy pozyskiwaniu funduszy unijnych na realizację inwestycji i rozwój przedsiębiorczości (ukończone studia podyplomowe na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego w zakresie „Rozwój regionalny i fundusze strukturalne Unii Europejskiej. Kierowanie projektami”).
Zapytaj prawnika
Kodeks pracy